Del Cebador Day oraz inne święta Mateistów na świecie

Del Cebador Day – polskie święto Yerba Mate i święto polskich Mateistów

23 maja to data, którą coraz więcej Mateistów w Polsce ma w kalendarzu. Del Cebador Day to nieoficjalne, jak na razie, polskie święto Yerba Mate. A historia jego powstania jest... dosyć przypadkowa.

Jak to się zaczęło? Historia #delcebadorday

Był rok 2021. Na Dobrym Zielu (ówczesna nazwa sklepu Don Sorbero) pojawiła się spora promocja na kilka yerb, w tym na kilogram urugwajskiej mate Del Cebador. Atrakcyjna cena i bardzo dobry susz sprawiły, iż spora część yerbowej społeczności skorzystała z sytuacji.

Następnie stało się coś nieplanowanego. Wielu Mateistów, którzy skorzystali z tej samej okazji, zaczeło wrzucać zdjęcia z siorbania pysznego Del Cebadora z hasztagiem #delcebadorday. 23 maja 2021 roku został zdominowany przez tę urugwajską markę. Wydawało się, że cała Polska tego dnia pije tylko Del Cebadora! Był to piękny dowód, jak zgraną społeczność tworzą Mateści w naszym kraju. Dlatego od 2022 roku staramy się podtrzymać tę tradycję, upamiętniająć Waszą niezwykłą inicjatywę.

Del Cebador Day – skąd ta nazwa?

Del Cebador to marka urugwajskiej Yerba Mate. Dobry, godny polecenia susz; konkretny i z charakterem. Ale samo słowo cebador kryje w sobie coś więcej niż nazwę na opakowaniu.

Cebador (wym. sebador) to po hiszpańsku osoba, która przyrządza i podaje Yerba Mate. To kluczowe słowo w kulturze picia Yerba Mate w Ameryce Południowej.

W tradycji ronda mate (grupy pijącej wspólnie yerbę; krąg Yerba Mate) Cebador to nie tylko osoba nalewająca wodę, lecz gospodarz całej ceremonii. To on decyduje o kolejności podawania naczynia, pilnuje temperatury wody, dba o to, żeby każdy dostał pełne, dobrze zaparzone matero. Jego rola to coś pomiędzy barmistrzem a gospodarzem domu. Cebador to ktoś, kto nadaje rytm wspólnego popijania Yerba Mate.

Del Cebador Day jest nie tylko polskim świętem Yerba Mate. Jest również hołdem złożonym roli Cebadora – osoby, która łączy i o wszystkich dba.

Jak świętują Mateiści na świecie?

Polska nie jest oczywiście wyjątkiem. Szczególnie, że kultura picia Yerba Mate w Polsce jest nadal jednak niszowa. Inaczej rzecz wygląda w yerbowych krajach Ameryki Południowej.

Yerba Mate ma swoje oficjalne święta w każdym kraju, w którym jest uprawiana. Każde z nich ma inną datę oraz inną historię, lecz jedno mają wspólne: świętują nie tyle napój, co wartości, jakie za nim stoją: tradycję, relacje i tożsamość narodową.

Argentyna: Narodowy Dzień Yerba Mate, 30 listopada

30 listopada obchodzony jest w Argentynie Día Nacional del Mate / Narodowy Dzień Yerba Mate, w upamiętnienie daty urodzin dowódcy Andresito Guasurarí (1778–1821). Dzień ten ustanowił Kongres Republiki Argentyńskiej ustawą uchwaloną w grudniu 2014 roku, a po raz pierwszy obchodzono go w 2015.

Kim był Andresito? Komendant Guasurarí to wojskowy indiańskiego pochodzenia, jeden z pierwszych przywódców federalnych Prowincji Zjednoczonych Río de la Plata. Jako gubernator prowincji Misiones w latach 1815–1819 był pierwszym rdzennym mieszkańcem Ameryki, który sprawował ten urząd. W czasie swojego mandatu aktywnie wspierał produkcję i dystrybucję Yerba Mate, a jednym z jego projektów była ochrona rynku wewnętrznego przed przywozem yerby z Paragwaju.

W Argentynie Narodowy Dzień Yerba Mate celebruje się przede wszystkim poprzez wspólne picie mate w parkach i na placach, koncerty folklorystyczne, targi regionalne oraz degustacje różnych odmian yerby. W szkołach i mediach przypomina się także historię mate oraz jej znaczenie dla kultury Guarani i argentyńskiej tożsamości. To więlkie święto narodowej wspólnoty i siły codziennego rytuału mate.

„Picie mate to coś więcej niż tylko konsumpcja naparu. To gest przyjaźni, serdeczności; synonim więzi, która przekracza granice wieku i klasy społecznej.” ^[1]

– Narodowy Instytut Yerba Mate (INYM), Argentyna

Paragwaj: Narodowy Dzień Yerba Mate i Narodowy Dzień Terere

Paragwaj to kraj, z którego pochodzi sama nazwa rośliny Ilex paraguariensis. Narodowy Dzień Yerba Mate świętuje się tu każdego roku 11 października.

Święto ustanowiono w 1997 roku dekretem prezydenckim, by uczcić najbardziej zakorzenioną w kulturze paragwajskiej roślinę. Wybór daty nie został oficjalnie uzasadniony, lecz wiele źródeł wskazuje na symboliczny wymiar: 11 października to dzień poprzedzający rocznicę przybycia Kolumba do Ameryki, co wpisywałoby się w plemienne korzenie Yerba Mate.

W Paragwaju Narodowy Dzień Yerba Mate ma silny związek z kulturą Indian Guaran oraz tradycją tereré (yerba pita na zimno). Tego dnia organizowane są spotkania rodzinne i plenerowe, podczas których wspólnie pije się ciepłą mate bądź zimne terere, a media oraz instytucje państwowe przypominają historyczne i gospodarcze znaczenie Yerba Mate dla kraju. W wielu regionach odbywają się też wydarzenia folklorystyczne, degustacje i promocje lokalnych producentów. Paragwajskie święto ma bardziej lokalny i wspólnotowy charakter niż formę wielkiego festiwalu.

Paragwaj posiada jeszcze drugie, osobne Święto Tereré (Día Nacional del Tereré) obchodzone w ostatnią sobotę lutego; ustanowiono oficjalnie w 2011 roku. Obchody odbywają się na świeżym powietrzu: w parkach, na promenadach, placach miejskich i podczas rodzinnych spotkań pod gołym niebem. Organizowane są koncerty folklorystyczne, pokazy tradycyjnego przygotowania terere, konkursy na najlepsze mieszanki ziół oraz wspólne ruedas de tereré, czyli kręgi ludzi pijących razem z jednej guampy.

„Zdecydowana większość Paragwajczyków spożywa ją codziennie, a nawet częściej niż raz dziennie. Yerba Mate jest częścią naszej tożsamości i ma znaczącą wartość ekonomiczną, społeczną i kulturową, która przekracza granice państwowe” ^[7]

– La Nacion, Paragwaj

Urugwaj: Narodowy Festiwal Mate, listopad

Urugwaj nie produkuje yerby, ale pije jej najwięcej na świecie. Przy zaledwie 3 milionach mieszkańców kraj ten osiąga rekordowe spożycie per capita: 2,9 miliona kilogramów miesięcznie. Nic więc dziwnego, że również ma swoje własne święto.

Fiesta Nacional del Mate (z hiszp. „Narodowy Festiwal Mate”) odbywa się corocznie w San José de Mayo na południu Urugwaju. Celebruje i oddaje hołd jednej z najgłębiej zakorzenionych tradycji kultury urugwajskiej: Yerba Mate.

Powstał w 1987 roku jako lokalne wydarzenie, ale z biegiem lat zyskał na znaczeniu i stał się świętem o zasięgu ogólnokrajowym. Miasto San José jest znane jako „Kolebka Mate” ze względu na swój historyczny związek z produkcją i handlem yerba mate w Urugwaju. Z biegiem lat festiwal zyskał na popularności i przyciąga obecnie tysiące gości z Urugwaju i zagranicy. Narodowy Festiwal Mate w Urugwaju to huczne, trzydniowe święto, podczas którego świętuje się na wszelkie możliwe sposoby: od defilady ozdobnych platform i tradycyjnych tańców, przez konkursy sprawdzające mistrzostwo w sztuce przyrządzania mate, aż po koncerty urugwajskiego folku i targi regionalnego rzemiosła. Nie brakuje też wystaw poświęconych historii Yerba Mate w Urugwajudla – tych, którzy chcą zrozumieć, skąd ten napój czerpie swoją siłę.

„Narodowy Festiwal Mate w San José de Mayo to święto, które oddaje hołd nie tylko tradycyjnemu napojowi, ale także duchowi wspólnoty, sztuce i kulturze Urugwaju. To okazja do delektowania się muzyką, tańcem, gastronomią i oczywiście mate w świątecznej i przyjaznej atmosferze.” ^[2]

– Con Sentido, Urugwaj

Brazylia: Dzień Chimarrão, 24 kwietnia

W Brazylii yerba ma swoje imię: chimarrao (wym. z port. szimahau). To tradycyjny, brazylijski rodzaj suszu – zmielony na pylastą mączkę o jaskrawozienym kolorze. Chimę pije się w naczyniach typu cuia (tykwa z szerokim kołnierzem u góry) przez metalową słomkę zwaną bomba.

Brazylijski Dia do Chimarrão (z hiszp. „Dzień Chimarrao”) obchodzony jest 24 kwietnia na mocy ustawy stanowej Rio Grande do Sul (najbardziej wysunięty na południe stan Brazylii). To właśnie w tym rejonie rośnie ostrokrzew paragwajski, czyli Yerba Mate. Wybór daty jest hołdem dla założenia pierwszego na świecie Centrum Tradycji Gaucho (CTG 35), które powstało 24 kwietnia 1948 roku.

W Brazylii, a szczególnie w Rio Grande do Sul, Dzień Chimarrão jest przede wszystkim okazją do wspólnego biesiadowania. Rodziny i przyjaciele zbierają się w kręgach, by dzielić się cuią pełną chimarrao podawaną z rąk do rąk, co jest wyrazem przyjaźni i gościnności. Tego samego dnia obchodzony jest też Dzień Churrasco, czyli dzień brazylijskiego grillowania. Świąteczne stoły uginają się zarówno od gorącego naparu Erva Mate chimarrão, jak i od pysznych mięs z brazylijskiego grilla. Połączenie yerbowego napoju i jedzenia tworzy pełny, rodzinny obraz brazylijskiego świętowania.

Tego dnia organizowane są liczne lokalne festiwale, pokazy kultury gaucho (południowoamerykański pasterz bydła, odpowiednik kowboja) oraz wydarzenia podkreślające związek z tradycją i regionem. Dla mieszkańców południa Brazylii to dzień dumy ze swojej tożsamości kulturowej, przekazywanej z pokolenia na pokolenie.

„W Rio Grande do Sul picie mate to coś więcej niż tylko picie naparu – to gest gościnności i przyjaźni.” ^[3]

– Márcia Fernandes, nauczyciel, Brazylia

Wiele yerbowych świąt, lecz jedna idea

Choć daty i nazwy są różne, wszędzie pojawia się ta sama historia: Święta Yerba Mate w Ameryce Południowej jako pretekst do zatrzymania się, pobycia razem z bliskimi i zadumy nad tradycją własnego narodu.

A w Polsce? My świętujemy Del Cebador Day, który zaczął się tak samo, jak każda dobra tradycja: od społeczności, która chciała podzielić się radością. Napijmy się więc wspólnie Del Cebadora 23 maja!

A Ty, jak świętujesz? Wrzuć koniecznie zdjęcie z yerbą Del Cebador (lub jakąkolwiek inną!) na social media 23 maja i oznacz je hasztagiem #delcebadorday

Podtrzymajmy piękną, nową tradycję w Polsce!

Bibliografia:

1. Día Nacional del Mate, la fecha que rinde homenaje a una costumbre bien argentina, Instituto Nacional de la Yerba Mate (INYM), https://inym.org.ar/noticias/institucionales/80563-dia-nacional-del-mate-la-fecha-que-rinde-homenaje-a-una-costumbre-bien-argentina.html [dostęp 20.05.2026]
2. Fiesta Nacional del Mate, Con Sentido, https://consentidomedios.uy/fiesta-nacional-del-mate/ [dostęp 20.05.2026]
3. Márcia Fernandes, Dia do Chimarrão, Calendarr Brasil, https://www.calendarr.com/brasil/dia-do-chimarrao/ [dostęp 20.05.2026]
4. Día Nacional del Mate, Wikipedia, https://es.wikipedia.org/wiki/D%C3%ADa_Nacional_del_Mate [dostęp 20.05.2026]
5. Sol de María, Día Nacional del Mate: ¿por qué se celebra hoy, 30 de noviembre?, Infobae, https://www.infobae.com/tendencias/2024/11/30/dia-nacional-del-mate-por-que-se-celebra-hoy-30-de-noviembre/ [dostęp 20.05.2026]
6. En el Día de la Yerba Mate, ITAIPU remarca su valor emblemático con acciones de preservación y reproducción, https://www.itaipu.gov.py/noticias/medio-ambiente/en-el-dia-de-la-yerba-mate-itaipu-remarca-su-valor-emblematico-con-acciones-de-preservacion-y-reproduccion [dostęp 20.05.2026]
7. Día Nacional de la Yerba Mate, La Nacion, https://www.lanacion.com.py/pais/2020/10/11/dia-nacional-de-la-yerba-mate-un-producto-de-23-destinos/ [dostęp 20.05.2026]
8. 24 De Abril – Dia Estadual Do Churrasco E Do Chimarrão, Sekretariat Stanowy ds. Rolnictwa, Przemysłu i Handlu, https://www.agricultura.rs.gov.br/24-de-abril-dia-estadual-do-churrasco-e-do-chimarrao [dostęp 20.05.2026]
9. Mate BA: The Great Gathering of Argentine Mate, TimeOut.com, https://www.timeout.com/buenos-aires/mate-ba-museum-national-mate-day-fair-food-culture [dostęp 20.05.2026]

Fotografie:

1. Materiały własne Don Sorbero ©
2. Materiały polskiej społeczności Mateistów udostępniane publicznie na portalu Facebook
3. Argentyna: Fiesta Nacional de la Yerba Mate en la localidad de Apóstoles, Misiones, Argentina, autor: Maurice Closs, licencja CC BY 2.0, https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/deed.en
4. Paragwaj:
5. Urugwaj: Plakat z obchodów Narodowego Festiwalu Mate w 2024, https://moracontenidos.com/2024/11/15/comienza-este-viernes-la-fiesta-nacional-del-mate/
6. Brazylia: https://www.eldorado.rs.gov.br/portal/0/galeria-de-fotos/567/dia-do-churrasco-e-do-chimarrao